Gần như cơn sốt nào cũng nặng lên về đêm, và đó là lúc khó quyết định nhất. Có mấy dấu hiệu nói rõ là đi luôn, còn lại thì xoay xở tới sáng được.
Dấu hiệu nào thì đi luôn trong đêm
- Li bì khó đánh thức, khó thở hay thở nhanh, tím môi
- Co giật, cứng gáy, nổi ban tím ấn không mất
- Không uống được nước
- Hoặc trẻ dưới ba tháng có sốt
- Gặp một trong số đó là đi, không chờ sáng
Mục cuối là quy tắc, và danh sách này không dài nên thuộc được.
Không có dấu hiệu nào thì làm gì
- Cho uống nước, mặc thoáng, để trẻ ngủ
- Và xem lại vài lần trong đêm
- Hạ sốt nếu trẻ khó chịu tới mức không ngủ được
- Chứ không phải để hạ con số
- Mục thứ ba là điều kiện dùng thuốc
Mục đầu là bốn việc đủ dùng cho cả đêm, và chúng không cần thuốc.
Vì sao sốt hay nặng lên về đêm
- Nhiệt độ cơ thể vốn lên xuống trong ngày
- Và thường cao hơn về chiều tối
- Cộng với người chăm đang mệt
- Nó làm mọi thứ trông đáng sợ hơn ban ngày
- Mục thứ ba là yếu tố ít ai tính tới
Mục cuối là kết quả, và biết điều này thì bớt được phần lo không cần thiết.
Có nên đánh thức trẻ để đo không
- Không cần
- Trẻ ngủ được là dấu hiệu tốt
- Xem trẻ thở thế nào, người thế nào là đủ
- Không phải lúc nào cũng cần con số
- Mục thứ ba là cách theo dõi không làm phiền giấc ngủ
Mục thứ hai là điều muốn nhấn, và nó đúng với mọi lứa tuổi.
Về cách xem lại trẻ trong đêm mà không đánh thức
- Nhìn nhịp thở có đều không, có nhanh bất thường không, có lõm ngực không
- Sờ nhẹ người xem có rất nóng hoặc rất lạnh không
- Nhìn môi có tím không dưới ánh sáng đủ
- Thấy khác thường thì mới đánh thức để xem trẻ tỉnh lại thế nào
- Mục đầu là dấu hiệu đáng tin nhất khi trẻ đang ngủ
Mục cuối là phép kiểm cuối, và cách trẻ tỉnh dậy nói lên rất nhiều.
Về việc đi hay chờ khi không chắc
- Không chắc thì gọi hỏi trước, nhiều nơi có số tư vấn ngoài giờ
- Không gọi được ai mà vẫn bất an thì đi, đó là lý do hợp lệ
- Đi rồi được bảo không sao vẫn tốt hơn ngồi đoán tới sáng
- Đừng để nỗi ngại làm phiền quyết định thay mình
- Mục thứ hai là điều muốn nói rõ
Mục cuối là rào cản thật, và gỡ nó ra thì quyết định dễ hơn nhiều.
Về chuẩn bị sẵn để đi trong đêm
- Một túi để sẵn: sổ khám, sổ tiêm, tờ ghi giờ uống thuốc, vỏ hộp thuốc đã dùng
- Thêm bỉm, nước, và áo ấm cho trẻ
- Biết trước phòng khám nào mở trong đêm và đường đi
- Sạc điện thoại từ tối, vì đêm đó cần nó
- Mục thứ ba là thông tin hay thiếu đúng lúc cần
Mục đầu là thứ người khám cần, và gói sẵn thì không phải lục lọi lúc vội.
Về việc chia ca trong đêm
- Hai người thay nhau ngủ tốt hơn hai người cùng thức
- Bàn giao bằng tờ giấy: đã cho uống gì lúc mấy giờ, đã xem lại lúc nào
- Đặt vài mốc xem lại thay vì canh liên tục
- Người tỉnh táo nhận ra dấu hiệu sớm hơn người kiệt sức
- Mục thứ hai là cách tránh cho uống chồng liều
Mục cuối là lý do quan trọng nhất, và nó biện minh cho việc đi ngủ.
Về việc đừng làm nhiều thứ trong đêm
- Đêm không phải lúc thử cách mới nghe được ở đâu đó
- Bốn việc quen — uống nước, mặc thoáng, phòng thoáng, để ngủ — là đủ
- Không lau nước lạnh, không xoa rượu, không đắp lá
- Làm nhiều thứ chỉ khiến trẻ tỉnh giấc và cả nhà mệt thêm
- Mục thứ ba là ba điều tuyệt đối tránh
Mục cuối là cái giá thật, và giấc ngủ của trẻ có giá trị riêng.
Về buổi sáng hôm sau
- Sáng ra nhìn lại: trẻ tỉnh táo hơn hay mệt hơn đêm qua
- Ăn uống được không, chơi được không
- Xu hướng qua một đêm nói nhiều hơn từng lần đo trong đêm
- Mệt hơn hẳn so với tối qua là lý do đi khám sáng nay, không chờ thêm
- Mục thứ ba là điều muốn nhấn
Mục cuối là ngưỡng, và so với chính đêm qua là phép so đáng tin nhất.
Về đêm thứ hai và thứ ba
- Một đêm sốt là chuyện thường, nhiều đêm liền thì câu hỏi đã đổi
- Lúc đó không còn là xoay xở qua đêm mà là tìm nguyên nhân
- Hỏi bác sĩ về mốc cụ thể cho bé nhà mình và ghi lại
- Ghi diễn biến từng đêm để thấy nặng lên hay nhẹ đi
- Mục thứ hai là chỗ đổi câu hỏi
Mục cuối là công cụ, và site này có chuyên mục riêng về sốt kéo dài.
Ba câu về một cơn sốt
- Sốt từ bao giờ, và đo được bao nhiêu ở vị trí nào
- Người bệnh đang thế nào — ăn uống được không, tỉnh táo không, chơi được không
- Có kèm dấu hiệu gì khác không — ban, nôn, khó thở, đau ở đâu
- Trong đêm, câu thứ ba là câu quyết định đi luôn hay chờ sáng
- Câu thứ nhất gần như không đóng vai trò gì trong quyết định đó
Hai mục cuối là cách dùng ba câu lúc nửa đêm, và nó gọn hơn ban ngày.
Nhìn người, đừng nhìn số
- Trong đêm càng phải nhìn người, vì con số lúc này dễ làm hoảng nhất
- Trẻ ngủ ngon, thở đều, chịu uống khi tỉnh thì chờ tới sáng được
- Trẻ khó đánh thức hoặc thở khác thường thì đi, dù số không cao
- Hai câu đó đủ dùng cho cả đêm
- Mục thứ ba là vế quan trọng hơn
Mục cuối là cách nhớ, và không cần nhớ gì thêm khi đang mệt.
Đi khám ngay, đừng chờ hạ sốt
- Li bì, khó đánh thức, hoặc lơ mơ — đi luôn, không chờ sáng
- Khó thở, thở nhanh, lõm ngực, hoặc tím môi
- Co giật, cứng gáy, hoặc nổi ban tím ấn không mất
- Không uống được nước, hoặc nôn ra hết
- Trẻ dưới ba tháng có sốt — đi ngay, bất kể mấy giờ
Dòng cuối có thêm vế riêng của bài này, vì giờ giấc là lý do hay được dùng để chờ.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu nào thì đi luôn trong đêm?
Li bì khó đánh thức, khó thở hay thở nhanh, tím môi, co giật, cứng gáy, nổi ban tím ấn không mất, không uống được nước, hoặc trẻ dưới ba tháng có sốt. Gặp một trong số đó là đi, không chờ sáng.
Không có dấu hiệu nào thì làm gì?
Cho uống nước, mặc thoáng, để trẻ ngủ, và xem lại vài lần trong đêm. Hạ sốt nếu trẻ khó chịu tới mức không ngủ được, chứ không phải để hạ con số.
Vì sao sốt hay nặng lên về đêm?
Nhiệt độ cơ thể vốn lên xuống trong ngày và thường cao hơn về chiều tối. Cộng với người chăm đang mệt, nó làm mọi thứ trông đáng sợ hơn ban ngày.
Có nên đánh thức trẻ để đo không?
Không cần. Trẻ ngủ được là dấu hiệu tốt. Xem trẻ thở thế nào, người thế nào là đủ, không phải lúc nào cũng cần con số.