Quyết định đi rồi vẫn còn một câu nữa: đi bằng cách nào. Chọn sai cách đi có khi tốn nhiều thời gian hơn cả việc chần chừ lúc nãy.
Khi nào phải gọi cấp cứu
- Khi người bệnh đang co giật, khó thở nhiều, tím tái
- Lơ mơ không tỉnh, hoặc đang xấu đi nhanh
- Cũng gọi khi chỉ có một người lớn trong nhà
- Và không thể vừa lái vừa trông
- Mục thứ ba là lý do ít người nghĩ tới
Mục cuối là tình huống rất hay gặp, và nó đủ để gọi dù dấu hiệu chưa nặng nhất.
Khi nào tự đưa đi được
- Khi người bệnh tỉnh, thở ổn
- Và có người thứ hai ngồi cạnh trông
- Đường đi ngắn và mình biết rõ nơi cần tới
- Thì tự đi thường nhanh hơn
- Mục thứ hai là điều kiện bắt buộc
Mục thứ ba là điều kiện thứ hai, và thiếu một trong hai thì nên gọi.
Gọi rồi thì làm gì trong lúc chờ
- Nói rõ địa chỉ và tình trạng
- Giữ máy nếu được yêu cầu
- Làm theo hướng dẫn qua điện thoại
- Và chuẩn bị sẵn giấy tờ cùng vỏ hộp thuốc để mang theo
- Mục thứ ba là phần giá trị nhất
Mục đầu là thứ phải nói ngay, và địa chỉ nên nói trước cả triệu chứng.
Sợ gọi nhầm thì sao
- Gọi rồi được bảo không cần vẫn tốt hơn là không gọi
- Người trực quen với việc này
- Và họ hướng dẫn được ngay qua điện thoại
- Cuộc gọi đó cũng là một lần được tư vấn, không phải một lần làm phiền
- Mục đầu là nguyên tắc
Mục cuối là cách nghĩ đáng giữ, và nó gỡ được rào cản lớn nhất.
Về việc nói gì khi gọi
- Địa chỉ đầy đủ, có mốc dễ tìm nếu nhà trong ngõ
- Người bệnh bao nhiêu tuổi, đang thế nào — nói dấu hiệu, không nói chẩn đoán
- Sốt từ bao giờ, đã uống thuốc gì lúc mấy giờ
- Số điện thoại để gọi lại, và ai sẽ ra đón
- Mục đầu là thứ quan trọng nhất
Mục cuối là chi tiết hay thiếu, và nó tiết kiệm được mấy phút tìm nhà.
Về việc tuyệt đối không tự lái một mình
- Một người vừa lái vừa trông người bệnh là nguy hiểm cho cả hai
- Nhất là khi người bệnh có thể co giật hoặc lơ mơ dọc đường
- Không có người thứ hai thì gọi cấp cứu, hoặc nhờ hàng xóm đi cùng
- Cũng đừng để người bệnh tự đi một mình dù họ nói vẫn được
- Mục thứ ba là hai phương án thay thế
Mục cuối là điều muốn nhấn, và người đang sốt tự đánh giá mình không chính xác.
Về tư thế trên đường đi
- Người lơ mơ hoặc có thể nôn thì để nằm nghiêng, không để nằm ngửa
- Người khó thở thì để ngồi hoặc nửa nằm nửa ngồi, đừng bắt nằm phẳng
- Trẻ nhỏ thì có người bế và quan sát liên tục, không để một mình trên ghế sau
- Mở hé cửa kính cho thoáng, đừng ủ kín
- Mục đầu là tư thế an toàn quan trọng nhất
Mục thứ ba là quy tắc với trẻ, và nó cần một người riêng ngoài người lái.
Về việc chọn nơi tới
- Biết trước nơi nào gần nhà và mở ngoài giờ, đừng tra lúc đang vội
- Nơi gần mà xử lý được vẫn hơn nơi xa mà nổi tiếng hơn
- Không chắc thì gọi hỏi trước khi lên đường, họ nói được nên tới đâu
- Lưu địa chỉ và số điện thoại vào máy từ lúc chưa ốm
- Mục thứ hai là nguyên tắc chọn
Mục cuối là chuẩn bị, và nó là việc làm được ngay tối nay.
Về túi mang theo
- Giấy tờ tuỳ thân, thẻ bảo hiểm, sổ khám và sổ tiêm của trẻ
- Vỏ hộp mọi thuốc đã dùng và tờ ghi giờ uống
- Điện thoại đã sạc, và sạc dự phòng nếu có
- Nước, bỉm, áo ấm cho trẻ nếu phải chờ lâu
- Mục thứ hai là thứ người khám cần nhất
Mục đầu là thứ để làm thủ tục, và có sẵn một túi thì không phải nhớ gì.
Về việc kể lại khi tới nơi
- Mở đầu bằng lý do tới: cháu co giật, hoặc cháu li bì không đánh thức được
- Rồi tới thời gian: sốt từ bao giờ, dấu hiệu này bắt đầu lúc nào
- Rồi tới thuốc: đã uống gì, lúc mấy giờ, mang cả vỏ hộp ra
- Đưa tờ ghi và ảnh nếu có, đừng kể dài
- Mục đầu là câu mở quan trọng nhất
Mục cuối là cách rút gọn, và tờ giấy nói thay được phần dài.
Về chuyện đi rồi được cho về
- Được cho về không có nghĩa là mình đã đi thừa
- Hỏi rõ trước khi về: dấu hiệu nào thì phải quay lại ngay
- Hỏi luôn khi nào nên tái khám nếu chưa đỡ
- Ghi câu trả lời ra giấy, đừng tin vào trí nhớ lúc đang mệt
- Mục thứ hai là câu phải hỏi
Mục đầu là điều muốn nói rõ, và nó giữ cho lần sau mình vẫn dám đi.
Ba câu về một cơn sốt
- Sốt từ bao giờ, và đo được bao nhiêu ở vị trí nào
- Người bệnh đang thế nào — ăn uống được không, tỉnh táo không, chơi được không
- Có kèm dấu hiệu gì khác không — ban, nôn, khó thở, đau ở đâu
- Cách đi được chọn dựa vào câu thứ hai: tỉnh táo tới đâu, thở thế nào
- Ba câu này cũng chính là thứ mình đọc cho người trực nghe qua điện thoại
Hai mục cuối là hai công dụng, và chuẩn bị sẵn thì cuộc gọi ngắn hơn hẳn.
Nhìn người, đừng nhìn số
- Chọn cách đi hoàn toàn dựa vào người bệnh đang thế nào
- Tỉnh và thở ổn thì tự đưa đi được
- Lơ mơ, khó thở, đang co giật thì gọi
- Nhiệt độ bao nhiêu không tham gia vào quyết định này
- Mục thứ hai và thứ ba là hai nhánh
Mục cuối là điều muốn nhấn, và nó đúng như mọi quyết định khác trong site.
Đi khám ngay, đừng chờ hạ sốt
- Đang co giật, khó thở nhiều, tím tái, hoặc lơ mơ không tỉnh — gọi cấp cứu
- Xấu đi nhanh trong vòng ít phút — gọi, đừng tự đưa đi
- Chỉ có một người lớn ở nhà và người bệnh không ngồi vững — gọi
- Tỉnh, thở ổn, có người thứ hai — tự đưa đi được, đi luôn
- Trẻ dưới ba tháng có sốt — đi ngay, bất kể mấy giờ
Khối này ở bài đây chia hai nhánh, vì câu hỏi của bài là đi bằng cách nào.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào phải gọi cấp cứu?
Khi người bệnh đang co giật, khó thở nhiều, tím tái, lơ mơ không tỉnh, hoặc đang xấu đi nhanh. Cũng gọi khi chỉ có một người lớn trong nhà và không thể vừa lái vừa trông.
Khi nào tự đưa đi được?
Khi người bệnh tỉnh, thở ổn, và có người thứ hai ngồi cạnh trông. Đường đi ngắn và mình biết rõ nơi cần tới thì tự đi thường nhanh hơn.
Gọi rồi thì làm gì trong lúc chờ?
Nói rõ địa chỉ và tình trạng, giữ máy nếu được yêu cầu, làm theo hướng dẫn qua điện thoại, và chuẩn bị sẵn giấy tờ cùng vỏ hộp thuốc để mang theo.
Sợ gọi nhầm thì sao?
Gọi rồi được bảo không cần vẫn tốt hơn là không gọi. Người trực quen với việc này và họ hướng dẫn được ngay qua điện thoại.