Ở mọi bài khác trong site này, câu trả lời thường là theo dõi thêm. Với trẻ rất nhỏ thì không. Đây là ngoại lệ mà mọi nguyên tắc khác phải nhường chỗ.
Trẻ dưới ba tháng sốt thì làm gì
- Đưa đi khám ngay
- Không tự hạ sốt tại nhà rồi theo dõi tiếp
- Đây là trường hợp mà chờ xem sao là lựa chọn sai
- Kể cả khi trẻ trông vẫn bình thường
- Mục cuối là vế quan trọng nhất
Mục thứ ba là điều muốn nhấn, và nó ngược với lời khuyên ở gần hết các bài khác.
Vì sao lại khắt khe như vậy
- Vì ở tuổi đó biểu hiện bên ngoài không phản ánh được mức độ
- Trẻ có thể đang có vấn đề nghiêm trọng
- Mà vẫn bú, vẫn ngủ như thường trong những giờ đầu
- Nên "trông vẫn ổn" không phải bằng chứng ở nhóm tuổi này
- Mục thứ ba là lý do gốc
Mục cuối là kết luận, và nó là chỗ khác biệt với mọi nhóm tuổi khác.
Có nên cho uống thuốc trước khi đi không
- Không tự cho uống
- Ngoài lý do an toàn, thuốc còn làm nhiệt độ lúc khám thấp đi
- Và làm người khám khó đánh giá
- Đi luôn là đúng
- Mục thứ hai là lý do ít người nghĩ tới
Mục cuối là hành động, và thời gian dành để tìm thuốc nên dành để đi.
Trẻ lớn hơn ba tháng thì sao
- Ngưỡng nới dần theo tuổi nhưng vẫn chặt hơn người lớn
- Hỏi bác sĩ của bé về mốc cụ thể cho từng tháng tuổi
- Và ghi lại, vì mỗi bé mỗi khác
- Bé sinh non hoặc có bệnh từ nhỏ thì ngưỡng lại khác nữa
- Mục thứ hai là việc nên làm ở lần khám định kỳ gần nhất
Mục cuối là nhóm cần hỏi riêng, và lời khuyên chung không áp được cho các bé đó.
Về cách đo nhiệt độ cho trẻ rất nhỏ
- Hỏi bác sĩ của bé nên đo ở vị trí nào và bằng loại nhiệt kế nào
- Vì ngưỡng của mỗi vị trí đo một khác, và tờ hướng dẫn của nhiệt kế ghi rõ
- Ghi lại vị trí đo cùng với con số, đừng chỉ ghi con số
- Không dùng tay sờ trán để kết luận, chỉ dùng nó để quyết định có đo hay không
- Mục thứ hai là lý do phải ghi vị trí
Mục cuối là giới hạn của cách sờ, và nó vẫn hữu ích trong đúng vai trò đó.
Về những dấu hiệu kín đáo ở trẻ rất nhỏ
- Bú kém hơn hẳn, hoặc bỏ bú
- Ngủ li bì khó đánh thức, hoặc ngược lại quấy khóc liên tục dỗ không nín
- Thở khác thường, rên è è, hoặc lõm ngực khi thở
- Ít ướt tã hơn hẳn ngày thường
- Mấy dấu hiệu này quan trọng hơn con số, và không có cái nào cần nhiệt kế
Mục cuối là điểm chung, và người chăm hằng ngày nhận ra chúng nhanh nhất.
Về chuyện hạ thân nhiệt cũng đáng lo
- Ở trẻ rất nhỏ, nhiệt độ thấp bất thường cũng là dấu hiệu cần đi khám
- Không chỉ nhiệt độ cao mới đáng lo
- Kèm theo là trẻ lạnh tay chân, lừ đừ, bú kém
- Đây là điều nhiều người không biết nên bỏ qua
- Mục thứ hai là điều muốn nói rõ
Mục cuối là lý do bài này nhắc, và nó là một khoảng trống thật trong hiểu biết chung.
Về việc chuẩn bị gì khi đưa đi khám
- Sổ tiêm chủng và sổ khám của bé
- Ghi rõ sốt từ lúc nào, đo ở vị trí nào, và bao nhiêu lần
- Ghi bé bú thế nào, ướt tã mấy lần từ khi sốt
- Kể cả mẹ đang cho bú có dùng thuốc gì không
- Mục thứ ba là thông tin người khám rất cần
Mục cuối là chi tiết hay bị quên, và nó liên quan trực tiếp tới bé.
Về trẻ sinh non và trẻ có bệnh nền
- Nhóm này có ngưỡng riêng, thường chặt hơn cả mốc ba tháng
- Tuổi tính theo ngày dự sinh chứ không theo ngày sinh thật
- Hỏi bác sĩ đang theo dõi bé và ghi câu trả lời vào sổ của bé
- Đừng áp lời khuyên chung cho nhóm này
- Mục thứ hai là điểm dễ nhầm nhất
Mục thứ ba là việc phải làm, và nó nên làm từ lần khám gần nhất.
Về việc đừng tự dùng mẹo dân gian cho trẻ rất nhỏ
- Không lau rượu, không đắp lá, không xông, không cạo gió
- Da trẻ rất nhỏ hấp thu nhiều hơn người lớn, nên thứ bôi lên người là thứ vào cơ thể
- Không cho uống bất cứ thứ gì ngoài sữa nếu chưa hỏi
- Thời gian thử mẹo là thời gian mất đi của việc đi khám
- Mục thứ hai là lý do sinh học
Mục cuối là cái giá thật, và site này có chuyên mục riêng về mẹo dân gian.
Về nỗi ngại làm phiền lúc nửa đêm
- Nhiều người chờ tới sáng vì ngại đi khám giữa đêm
- Ở nhóm tuổi này thì không nên chờ, vì mấy giờ đó có thể đáng giá
- Cơ sở y tế quen với việc này, và họ mong người nhà đến sớm hơn là đến muộn
- Đi khám rồi được bảo không sao vẫn tốt hơn là ở nhà đoán
- Mục thứ hai là điều muốn nhấn
Mục cuối là cách nghĩ đáng giữ, và nó gỡ được rào cản tâm lý lớn nhất.
Ba câu về một cơn sốt
- Sốt từ bao giờ, và đo được bao nhiêu ở vị trí nào
- Người bệnh đang thế nào — ăn uống được không, tỉnh táo không, chơi được không
- Có kèm dấu hiệu gì khác không — ban, nôn, khó thở, đau ở đâu
- Ở nhóm tuổi này, câu hai đổi thành: bú thế nào, ướt tã mấy lần, đánh thức có dễ không
- Và cả ba câu đều không thay được việc đi khám ngay
Hai mục cuối là cách điều chỉnh, và ba câu ở đây dùng để kể lại chứ không để quyết định.
Nhìn người, đừng nhìn số
- Đây là bài duy nhất trong chuyên mục mà khối này có ngoại lệ
- Ở trẻ dưới ba tháng, cả người lẫn số đều không dùng để chờ được
- Trẻ trông ổn cũng đi, trẻ sốt không cao cũng đi
- Nguyên tắc nhìn người vẫn đúng ở chỗ khác: nó cho biết cần đi gấp tới mức nào
- Mục thứ ba là quy tắc thực hành
Mục cuối là vai trò còn lại của nguyên tắc, và nó vẫn hữu ích trên đường đi.
Đi khám ngay, đừng chờ hạ sốt
- Trẻ dưới ba tháng có sốt — đi ngay, dù trông vẫn bình thường
- Bỏ bú, bú kém hẳn, hoặc ít ướt tã hơn nhiều so với ngày thường
- Li bì khó đánh thức, hoặc quấy khóc liên tục dỗ không nín
- Thở nhanh, rên è è, lõm ngực khi thở, hoặc tím môi
- Nhiệt độ thấp bất thường, người lạnh và lừ đừ
Dòng cuối là điều ít người biết: ở tuổi này lạnh quá cũng đáng lo như nóng quá.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ dưới ba tháng sốt thì làm gì?
Đưa đi khám ngay, không tự hạ sốt tại nhà rồi theo dõi tiếp. Đây là trường hợp mà chờ xem sao là lựa chọn sai, kể cả khi trẻ trông vẫn bình thường.
Vì sao lại khắt khe như vậy?
Vì ở tuổi đó biểu hiện bên ngoài không phản ánh được mức độ. Trẻ có thể đang có vấn đề nghiêm trọng mà vẫn bú, vẫn ngủ như thường trong những giờ đầu.
Có nên cho uống thuốc trước khi đi không?
Không tự cho uống. Ngoài lý do an toàn, thuốc còn làm nhiệt độ lúc khám thấp đi và làm người khám khó đánh giá. Đi luôn là đúng.
Trẻ lớn hơn ba tháng thì sao?
Ngưỡng nới dần theo tuổi nhưng vẫn chặt hơn người lớn. Hỏi bác sĩ của bé về mốc cụ thể cho từng tháng tuổi và ghi lại, vì mỗi bé mỗi khác.