Theo dõi ba tuần ở nhà, vào phòng khám có mấy phút. Cách kể quyết định phần lớn việc mấy phút đó dùng được tới đâu — và nó chuẩn bị được từ trước.
Nên bắt đầu kể từ đâu
- Từ thời gian: sốt liên tục mấy tuần rồi, hoặc mấy đợt trong mấy tháng
- Rồi tới những thứ kèm theo
- Rồi mới tới thuốc đã dùng
- Đừng bắt đầu bằng con số nhiệt độ
- Mục đầu là câu mở quan trọng nhất
Mục cuối là thói quen cần bỏ, và con số mở đầu làm lệch hướng ngay từ câu đầu.
Có nên viết sẵn ra giấy không
- Nên, và đó là thứ hiệu quả nhất
- Một tờ giấy gồm dòng tóm tắt, bảng diễn biến
- Danh sách thuốc, và mấy câu muốn hỏi
- Đưa tờ đó ra ngay đầu buổi khám
- Mục cuối là cách dùng đúng
Hai mục giữa là bốn phần của tờ giấy, và nó vừa một mặt A4.
Kể dài có làm mất thời gian không
- Kể lan man thì có, nhưng kể đủ thì không
- Tờ giấy giải quyết đúng chỗ này
- Thông tin dài nằm trên giấy
- Còn miệng chỉ nói phần tóm tắt
- Mục đầu là chỗ phân biệt
Hai mục cuối là cách chia, và nó giữ buổi khám ngắn mà vẫn đủ thông tin.
Quên mất điều muốn hỏi thì sao
- Viết câu hỏi ra từ nhà
- Và để riêng một góc tờ giấy
- Gần như ai cũng quên khi ngồi trong phòng khám
- Nên đây không phải chuyện trí nhớ
- Mục cuối là điều muốn nói rõ
Mục thứ hai là chi tiết nhỏ mà hiệu quả, và để riêng thì không lẫn vào phần kể.
Về dòng tóm tắt mở đầu
- Một dòng duy nhất: ai, bao nhiêu tuổi, sốt kiểu gì, bao lâu rồi, kèm gì rõ nhất
- Viết dòng đó ở đầu tờ giấy và đọc đúng nó khi được hỏi
- Dòng này định hình cả buổi khám, nên viết lại vài lần cho gọn
- Bỏ hết tính từ, chỉ giữ sự việc
- Mục thứ ba là lý do đáng đầu tư thời gian
Mục cuối là cách viết, và "mệt lắm" nên đổi thành mệt tới mức không làm được việc gì.
Về bảng diễn biến trên giấy
- Mỗi ngày một dòng, hoặc mỗi đợt một dòng nếu là sốt tái diễn
- Cột ngày, cột mốc nhiệt độ, cột những gì kèm theo, cột thuốc đã dùng
- Viết tay cũng được, miễn là đọc được và theo thứ tự thời gian
- Đừng chép lại cho đẹp vào phút chót, vì chép là mất chi tiết
- Mục thứ hai là bốn cột đủ dùng
Mục cuối là điều muốn nhắc, và bản gốc lộn xộn vẫn hơn bản chép gọn.
Về danh sách thuốc
- Liệt kê mọi thứ đang uống hằng ngày, kể cả thuốc bổ và thực phẩm chức năng
- Thêm những thuốc đã dùng trong đợt này dù đã ngưng
- Ảnh chụp vỏ hộp trong điện thoại là cách nhanh và chính xác nhất
- Ghi rõ thứ nào tự mua, thứ nào có đơn
- Mục thứ hai là phần hay bị bỏ
Mục cuối là chi tiết có ích, và nó cho biết thứ gì đã được cân nhắc trước đó.
Về mấy câu nên hỏi
- Theo bác sĩ thì hướng nào đáng nghĩ tới nhất lúc này
- Dấu hiệu nào thì tôi phải quay lại ngay
- Tôi nên ghi lại những gì cho lần sau
- Khi nào nên tái khám nếu vẫn như thế này
- Bốn câu đó đủ cho hầu hết buổi khám, và ghi sẵn thì không quên
Mục cuối là lý do viết trước, và bốn câu vừa đủ cho một buổi khám ngắn.
Về việc ghi lại câu trả lời ngay tại chỗ
- Chừa sẵn chỗ trống bên cạnh mỗi câu hỏi để ghi câu trả lời
- Ghi ngay lúc nghe, đừng đợi ra xe mới nhớ lại
- Không nghe rõ thì hỏi lại, đó là việc bình thường
- Đi hai người thì một người nghe, một người ghi
- Mục thứ hai là lý do phải ghi ngay
Mục cuối là cách tốt nhất nếu sắp xếp được, và nó tránh được việc nhớ nhầm.
Về việc kể cho người không phải mình
- Người đi khám hộ hoặc đưa người nhà đi phải nắm được tờ giấy trước khi đi
- Đọc qua một lượt ở nhà, hỏi lại chỗ nào chưa rõ
- Không tự thêm nhận định của mình vào phần kể, chỉ kể sự việc
- Người bệnh còn tỉnh táo thì để họ tự kể phần cảm giác của họ
- Mục thứ ba là ranh giới quan trọng
Mục cuối là phần không ai kể thay được, và nó thường là phần có giá trị nhất.
Về việc đừng giấu phần mình làm chưa đúng
- Tự mua thuốc, uống thuốc của người khác, bỏ dở thuốc được kê — kể hết
- Đã thử mẹo dân gian gì cũng nên nói, nhất là thứ bôi hoặc uống
- Người khám cần biết để tính đúng, không phải để đánh giá
- Giấu một chi tiết có thể dẫn tới cả một hướng tìm sai
- Mục thứ ba là điều nên nhớ để bớt ngại
Mục cuối là cái giá, và nó lớn hơn nhiều so với cảm giác ngại một lúc.
Ba câu về một cơn sốt
- Sốt từ bao giờ, và đo được bao nhiêu ở vị trí nào
- Người bệnh đang thế nào — ăn uống được không, tỉnh táo không, chơi được không
- Có kèm dấu hiệu gì khác không — ban, nôn, khó thở, đau ở đâu
- Ba câu này chính là khung của dòng tóm tắt và của bảng diễn biến
- Ai đã trả lời đủ ba câu mỗi ngày thì tờ giấy đã viết xong từ trước
Hai mục cuối khép lại chuyên mục: ghi đều mỗi ngày là chuẩn bị sẵn cho buổi khám.
Nhìn người, đừng nhìn số
- Buổi khám ngắn dễ bị chiếm hết bởi con số, vì số dễ đọc và dễ nói
- Nhưng thứ người khám cần nhất là diễn biến của người bệnh
- Gầy đi bao nhiêu, làm được ít hơn thế nào, ngủ ra sao
- Nói phần đó trước, để phần số ở lại trên giấy
- Mục thứ ba là ba thứ đáng nói nhất
Mục cuối là cách chia, và nó áp nguyên tắc của cả site vào đúng mấy phút quan trọng.
Đi khám ngay, đừng chờ hạ sốt
- Xuất hiện dấu hiệu bác sĩ đã dặn là phải quay lại ngay
- Nặng lên rõ rệt, dù chưa tới hẹn tái khám
- Sụt cân tiếp, mệt tăng, hoặc có dấu hiệu mới chưa từng có
- Li bì, lơ mơ, khó thở, hoặc nổi ban tím ấn không mất
- Không uống được nước, hoặc nôn không giữ được gì
Dòng đầu chỉ dùng được nếu đã hỏi câu đó lần trước — đó là lý do phải hỏi.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu kể từ đâu?
Từ thời gian: sốt liên tục mấy tuần rồi, hoặc mấy đợt trong mấy tháng. Rồi tới những thứ kèm theo, rồi mới tới thuốc đã dùng. Đừng bắt đầu bằng con số nhiệt độ.
Có nên viết sẵn ra giấy không?
Nên, và đó là thứ hiệu quả nhất. Một tờ giấy gồm dòng tóm tắt, bảng diễn biến, danh sách thuốc, và mấy câu muốn hỏi. Đưa tờ đó ra ngay đầu buổi khám.
Kể dài có làm mất thời gian không?
Kể lan man thì có, nhưng kể đủ thì không. Tờ giấy giải quyết đúng chỗ này: thông tin dài nằm trên giấy, còn miệng chỉ nói phần tóm tắt.
Quên mất điều muốn hỏi thì sao?
Viết câu hỏi ra từ nhà và để riêng một góc tờ giấy. Gần như ai cũng quên khi ngồi trong phòng khám, nên đây không phải chuyện trí nhớ.